apı deki programming ne mana da anlamamız gerekir program ne demek programlanabilir ne demek hem türkçesi hemde ingilizce manası üzerinden anlamı nedir?
API (Application Programming Interface) terimindeki "Programming" (Programlama) kelimesi, kafamızdaki "televizyon programı" veya "etkinlik programı" gibi günlük kullanımlardan biraz daha farklı bir derinliğe sahip.
Buradaki mantığı tam olarak oturtmak için kelimelerin hem Türkçe hem de İngilizce kökenlerine bakıp, ardından API bağlamında ne ifade ettiklerine adım adım bakalım.
1. Program Ne Demek?
- Günlük Anlamı: Yapılacak bir işin adımlarını, sırasını ve zamanını gösteren plan (Örn: Ders programı, konser programı).
- Teknolojik Anlamı: Bir bilgisayara veya sisteme bir işi nasıl yapacağını adım adım anlatan komutlar bütünü.
Köken Analizi:
- İngilizce (Program / Programme): Latince programma ve Yunanca pro-graphein kelimelerinden gelir. "Önceden yazılmış olan" veya "kamuya ilan edilen yazı" demektir.
- Türkçe Karşılığı: Tam kelime anlamı "izlence" veya "plan"dır. Bilgisayar dünyasında ise doğrudan "yazılım" ya da "komut dizisi" diyebiliriz.
Özetle: Bilgisayar için "program", ona verdiğiniz ve "Önce şunu yap, sonra bunu yap, eğer şu olursa şöyle davran" dediğiniz önceden yazılmış talimatlar listesidir.
2. Programlanabilir (Programmable) Ne Demek?
Bir cihazın veya sistemin "Programlanabilir" olması, onun sabit fikirli olmadığı, dışarıdan verilen yeni komutlara göre davranışını değiştirebildiği anlamına gelir.
Köken Analizi:
- İngilizce (Programmable): Program (komut listesi) ve -able (yapılabilirlik eki) birleşimidir. Yani "yeni bir komut listesi almaya ve buna göre davranmaya müsait" demektir.
- Türkçe Karşılığı: "Yönlendirilebilir", "üzerinde değişiklik yapılabilir" veya "yeni işlevler yüklenebilir".
- Örnek: Eski tip bir analog saat programlanamaz; sadece zamanı akıtır. Ama akıllı bir saat programlanabilir; içine bir kod yazarak ona "adım sayma" veya "hava durumunu gösterme" yeteneği kazandırabilirsiniz.
3. API'deki "Programming" Ne Manaya Gelir?
Gelelim asıl sorunuza: Application Programming Interface (Uygulama Programlama Arayüzü) derken buradaki "Programming" bize ne anlatıyor?
Buradaki "Programming", "Bir yazılımcının, başka bir sistemi kendi yazdığı kodla (programla) yönetebilmesi" demektir.
Bunu bir benzetmeyle açıklayalım:
Bir web sitesinden uçak bileti bakıyorsunuz. Site, arka planda THY'nin sistemine bağlanıp bilet fiyatlarını çekiyor.
- Eğer THY bir insan olsaydı, siteye bir "Kullanıcı Arayüzü" (UI) sunardı (tıklanacak butonlar, formlar).
- Ama karşıdaki bir bilgisayar programı. THY, diğer yazılımcılara diyor ki: "Benim sistemim programlanabilir bir sistem. Al bu API'yi, kendi yazdığın kodun (programın) içine yerleştir. Senin programın, benim programımla doğrudan konuşsun."
Kelime Anlamlarıyla API:
- Application (Uygulama): Sizin yazdığınız veya kullandığınız yazılım.
- Programming (Programlama): Bu arayüzün, insanlar (tıklayarak) kullansın diye değil; kod yazarak (programlayarak) kullanılsın diye yapıldığını belirtir.
- Interface (Arayüz): İki farklı sistemin birbiriyle temas ettiği, anlaştığı sınır çizgisi.
Özet Tablo
| Terim | İngilizce Mantığı | Türkçe Mantığı | API Bağlamındaki Anlamı |
|---|---|---|---|
| Program | Pro-graphein (Önceden yazılmış talimat) | Komut dizisi, izlence, yazılım | Sistemin çalışmasını sağlayan kod blokları. |
| Programlanabilir | Programmable (Kodla esnetilebilir) | Değiştirilebilir, yönlendirilebilir | Dışarıdan komut alarak şekil alabilen sistem. |
| Programming (API içinde) | Acting via code (Kod yoluyla işlem yapmak) | Kodlama, yazılımsal müdahale | Bu arayüzün butonlarla değil, kod yazılarak kontrol edildiği gerçeği. |
Yani API'deki "Programming" kelimesini duyduğunuzda, aklınıza gelmesi gereken şey şudur: "Bu sistem, başka bir yazılımcının kod yazarak (programlayarak) veri alıp bilet atabileceği, otomatik bir kapıdır."